Koi ziek? Zo stelt u vast wat er is
Uw koi doet raar. Waar begint u?
Een zieke koi is een vervelend moment, en de verleiding is groot om snel iets in het water te gooien. Doe dat niet. Veel ziektebeelden lijken op elkaar — een koi die schuurt kan vijf verschillende oorzaken hebben — en het verkeerde middel kost u kostbare dagen, belast uw vijver voor niets en werkt resistentie in de hand.
Nog nooit door een microscoop gekeken? In onderstaande video laat ik zien hoe u een slijmafstrijkje maakt en wat u dan precies ziet:
Begin daarom bij wat u ziet. Hieronder staan de zeven beelden die wij het vaakst aan de telefoon krijgen. Klik door naar het beeld dat het meest op uw situatie lijkt.
- U zietSchuren, flitsen, vinnen klappenParasieten — U ziet niets aan de vis, maar wel aan zijn gedrag. Meestal huid- of kieuwwormen, soms eencelligen.
- U zietKleine witte stippen als zoutkorrelsWitte stip — Duidelijk begrensde stipjes op huid en vinnen. Timing van de kuur is hier bepalend.
- U zietGrauwe waas, doffe huid, niet etenEencellige parasieten — Trichodina, Costia of Chilodonella. Alleen onder de microscoop te onderscheiden van wormen.
- U zietWitte, wattige plukkenSchimmel — Saprolegnia groeit op beschadigd weefsel. Zoek altijd naar de onderliggende oorzaak.
- U zietOpen zweren, rode randen, rafelige vinnenBacteriële infectie — Huidzweren, vinrot of gatenziekte. Behandelen én de oorzaak wegnemen.
- U zietEén vis met een duidelijke wondWondbehandeling — Gericht behandelen in plaats van de hele vijver belasten.
- U zietSnel ademen, hangen bij de inloopKieuwen of zuurstof — Kan wijzen op kieuwwormen, maar ook op zuurstoftekort of te hoge ammoniak. Meet éérst uw water.
De drie stappen die u altijd zet
1. Meet uw water — vóórdat u iets doseert
In veruit de meeste gevallen is de ziekte het gevolg en de waterkwaliteit de oorzaak. Ammoniak, nitriet, een weggezakte KH of zuurstoftekort verzwakken uw vissen, en pas dán krijgen parasieten en bacteriën hun kans. Meet dus eerst, met een testset. Behandelt u alleen het symptoom, dan bent u binnen een maand weer aan de beurt — vaak bij een andere vis.
2. Stel vast wát het is
Witte stip en schimmel kunt u met het blote oog herkennen. De rest niet. Parasieten zijn microscopisch klein, en het verschil tussen kieuwwormen en Costia bepaalt volledig welk middel u nodig heeft — terwijl het gedrag van de vis identiek is.
Met een microscoop ziet u binnen een minuut waar u mee te maken heeft. Dat is de beste investering die u in uw vijver kunt doen: dat ene kijkje bespaart u drie keer verkeerd behandelen. Heeft u er geen, stuur ons dan een bericht — wij kijken graag mee.
3. Behandel gericht, en maak de kuur af
Kies één middel dat past bij wat u heeft vastgesteld. Combineer nooit zomaar preparaten — het effect van combinaties is meestal niet bekend, en bij middelen met flubendazol geldt uitdrukkelijk dat u ze niet samen mag gebruiken.
Maak de kuur altijd volledig af, ook als het er na een paar dagen beter uitziet. Stopt u halverwege, dan overleven juist de sterkste exemplaren en werkt u resistentie in de hand.
Drie dingen die tijdens élke behandeling gelden
- Zorg voor extra beluchting. Dit is de meest gemaakte fout. Veel middelen — zeker die met formaline — verlagen het zuurstofgehalte, terwijl uw vissen door de behandeling juist méér zuurstof nodig hebben. Zet er een extra beluchter bij, zeker bij warm weer.
- Zet UV-C, ozon en koolfilters uit, meestal tot een week na de laatste toediening. Die breken het middel af of halen het uit het water, waardoor uw behandeling niet aankomt.
- Let op gevoelige vissoorten. Steuren, windes en zeelt verdragen veel middelen slechter; vaak geldt een halve dosering of een verbod. Lees het etiket.
Wanneer belt u ons beter meteen?
Bij sterfte, bij vissen die opgezette schubben of puilende ogen hebben, of wanneer een groot deel van uw vijver tegelijk symptomen vertoont. Dat zijn beelden waarbij zelf uitproberen te veel tijd kost.
Wij houden zelf al ruim 30 jaar koi en gaan drie keer per jaar naar Japan. Stuur ons gerust een foto, uw meetwaarden of een beschrijving — we denken graag met u mee, ook als de conclusie is dat u niets hoeft te kopen.
Gebruik diergeneesmiddelen veilig. Lees vóór gebruik de gebruiksaanwijzing en het etiket. Deze pagina geeft algemene voorlichting en vervangt geen diagnose door een deskundige.
Veelgestelde vragen
Mijn koi schuurt langs de bodem. Wat betekent dat?
Schuren wijst op irritatie van de huid, meestal door parasieten: huid- of kieuwwormen, of eencelligen als Trichodina en Costia. U ziet ze niet met het blote oog. Laat het microscopisch vaststellen voordat u behandelt — het gedrag is bij al deze parasieten hetzelfde, de behandeling niet.
Mijn koi heeft witte stippen. Is dat witte stip?
Als het kleine, ronde, duidelijk begrensde stipjes zijn als zoutkorrels: ja. Zijn het wattige, pluizige plukken, dan is het schimmel — een ander probleem met een andere aanpak.
Moet ik altijd de hele vijver behandelen?
Niet altijd. Bij één vis met een afgebakende wond of zweer is gerichte wondbehandeling vaak effectiever en veel minder belastend. Zijn er meerdere vissen bij betrokken, dan behandelt u het water.
Waarom moet mijn UV-C uit tijdens een behandeling?
Omdat UV-C, ozon en koolfilters het middel afbreken of uit het water halen. Uw behandeling komt dan niet of onvoldoende aan. Zet ze uit, meestal tot een week na de laatste toediening.
Kan ik twee middelen tegelijk gebruiken?
Doe dat niet. Het effect van combinaties is meestal niet bekend, en bij middelen met flubendazol geldt uitdrukkelijk dat ze niet gecombineerd mogen worden. Behandel één ding tegelijk en houd wachttijd aan.
Waarom komt hetzelfde probleem elk jaar terug?
Omdat de onderliggende oorzaak blijft. Ziekteverwekkers zijn in vrijwel elke vijver aanwezig; ze slaan pas toe bij verzwakte vissen. Kijk naar uw waterwaarden, uw visbezetting, bodemslib en het voorjaar — dat is waar de echte oplossing zit.